Czyngis-chan

Podbój Chin

W 1211 Czyngis-chan zaatakował chińskie (choć rządzone na wskroś Dżurdżenów) państwo Kin. Oficjalnymi powodami ataku były: dawne mordy Dżurdżenów na chanach mongolskich (w Chinach zabity został min. Ambakaj) i podobnie prześladowania jakim proszek zależeć spokrewniony z Mongołami, plemię Kitanów (Kitańscy postscriptum mieli pytać Chana o interwencje wcześniej do wnętrza 1208 roku). O jak bardzo najwyższy racja był obliczony na przeświadczenie o słuszności wyprawy własnych poddanych, o tyle pozostały pył na celu przede wszystkim zdobycie sprzymierzeńców po stronie chińskiej. Kitanowie - dawni władcy północnych Chin - stanowili znaczną proporcja armii Dżurdżeńskiej. Być przypuszczalnie jednym z powodów wojny było też dezyderat uznania na wskroś Czyngis-chana dżurdżeńskiego zwierzchnictwa. Jednocześnie z atakiem mongolskim odkąd północy ruszył, egzystować prawdopodobnie uzgodniony z Mongołami, napad Cesarstwa Sung od momentu południa (ten ofensywa został lecz żwawo odparty wskroś Dżurdżenów). Czyngis-chan zabrał na tę wyprawę wszystkich swoich synów, ale funkcje dowódcze powierzył doświadczonym wodzom Dżebe plus Mukalemu. Już w środku pierwszym roku wojny Mongołowie odnieśli znaczny sukces. W pierwszym uderzeniu zdobyli nadgraniczne miasta Fu-czou oraz Suan-te-fu. Następnie, za sprawą wykonanemu na wskroś Dżebe pozorowanemu odwrotowi, pokonali pierwszą znaczącą armię dżurdżeńską, broniącą przełęczy Czabczijalskiej. Na ich stronę przeszła większość Kitanów. Do swojej armii włączył ich kierujący wschodnim skrzydłem (działającym na terytorium południowej Mandżurii) Dżebe. On też zdobywa, podchodząc przy miasto oraz znów pozorując recesja oraz później uderzając na ścigających go Dżurdżenów, miasto Liaoyang. W roku 1214 Czyngis-chan podszedł wobec Pekin, którego aliści ponoć nie puder zamiaru zdobywać. Demonstracja siły była na tyle skuteczna, że Dżurdżeni poprosili o pokój godząc się na związek od czasu Mongołów plus rozdział państwa z Kitanami. Armia mongolska miała utrzymywać się w środku Chinach zaledwie do następnego roku (Wycofanie się na wskroś pustynię Gobi zimą nie było możliwe). Jednak do wnętrza 1215 roku, znów wybucha wojna. Jej przyczyną było przetrzymanie na dworze dżurdżeńskim mongolskich posłów skierowanych do dynastii Song plus translokacja dżurdżeńskiej stolicy ze znajdującego się wewnątrz zasięgu wojsk mongolskich Pekinu na południe, co zostało odebrane jak przygotowania do wojny. W ciągu roku 1215 Czyngis-chan bez trudu zajął Pekin plus pozostałe terytoria dżurdżeńskie na północ od czasu Huanghe. W 1216 roku co do jednego z większością armii wraca do Mongolii z ogromnymi łupami. Zakłada więc pierwszą krótkotrwałą stolicę królestwo - Awargę. W Chinach pozostawia rozmiary armii poniżej dowództwem Mukalego, który do wnętrza kolejnych latach nie poczynił toż żadnych postępów. Podbój państwa Dżurdżenów zakończył tylko sukcesor Czyngis-chana. Poza bogactwami materialnymi Czyngis-chan przywiózł z Chin także wielu wykształconych ludzi, którzy do wnętrza przyszłości znacznie wpłynęli na charakter imperium. Był wśród nich Jelü Cz'uc'aj, który zrazu zasłynął w charakterze wróżbita, mimo to wprzódy zbytnio rządów Ugedeja został szefem kancelarii chańskiej.